العربية
Englishچرا لثه خون میآید؟ علت‌ها، درمان و زمانی که باید نگران شد
خونریزی لثه هنگام مسواک یا خودبهخود: شایعترین علت‌ها (ژنژیویت، جرم، بارداری، داروها، بیماری‌ها)، راه‌های کنترل در خانه و در مطب، و نشانه‌هایی که یعنی باید فوراً دندانپزشک یا پزشک را ببینید.
خونریزی لثه یکی از رایج‌ترین مشکلات دهان است و بیشتر مردم آن را نادیده می‌گیرند یا از ترس آن را «نرمال» می‌دانند. لثه‌ی سالم خون نمی‌آید. هر خونریزی یعنی لثه نیاز به توجه دارد، و در بیشتر موارد درمانش ساده است.
خلاصه: خونریزی لثه معمولاً از التهاب ناشی از پلاک و جرم است و با بهداشت و جرمگیری درست میشود. اگر شدید، خودبهخود یا همراه علائم عمومی (کبودی، خستگی، تب) است، به پزشک مراجعه کنید. مسواک و نخ دندان را بهخاطر خونریزی قطع نکنید.
لثه‌ی سالم چه شکلی است؟
صورتی روشن، سفت، چسبیده به دندان، بدون تورم و بدون خونریزی هنگام مسواک یا نخ. لثه‌ی ملتهب قرمز یا بنفش‌رنگ، متورم، نرم و حساس به لمس است و با کوچک‌ترین تماس خون میآید.
شایعترین علت‌ها
۱. ژنژیویت (التهاب لثه)
پلاک و جرم باکتریایی لثه را ملتهب می‌کنند. شایعترین علت و برگشت‌پذیر با بهداشت و جرمگیری.
۲. پریودنتیت (بیماری پیشرفته‌ی لثه)
اگر ژنژیویت درمان نشود، التهاب به استخوان می‌رسد؛ پاکت لثه، بوی بد، لقی و کنار رفتن لثه. نیاز به درمان تخصصی دارد.
۳. روش نادرست مسواک
مسواک تند و سخت یا حرکت افقی شدید لثه را زخمی و پس می‌زند. گاهی مسواک خیلی نرم‌شده یا رها کردن مسواک چند روزه هم موثر است.
۴. شروع نخ دندان
چند روز اول استفاده‌ی نخ از لثه‌ی ملتهب خون میآید و با ادامهی ملایم بهتر میشود.
۵. بارداری و تغییرات هورمونی
ژنژیویت بارداری شایع است؛ در بلوغ، قاعدگی و قرص‌های هورمونی هم لثه حساس‌تر میشود. دندانپزشکی در بارداری
۶. سیگار و قلیان
عجیب است ولی سیگار گاهی خونریزی را پنهان میکند (چون رگ‌ها را تنگ میکند) و بیماری لثه را بدتر میکند. در ترک سیگار، خونریزی گاهی ظاهر میشود که علامت بازگشت جریان خون است.
۷. داروها
رقیق‌کننده‌های خون (وارفارین، آسپرین، داروهای جدید)، بعضی داروهای فشار خون و ضدصرع، یا کورتون روی لثه اثر می‌گذارند. دارو را خودسرانه قطع نکنید؛ به دندانپزشک و پزشک بگویید.
۸. بیماریهای عمومی
دیابت کنترل‌نشده، بیماریهای خونی (کم‌پلاکتی، لوسمی، هموفیلی)، کمبود ویتامین C یا K، بیماری کبد. خونریزی خودبهخود، شدید یا همراه کبودی باید با پزشک بررسی شود.
۹. جرم و ترمیم‌های ناصاف
لبه‌ی روکش یا پرکردگی ناصاف پلاک نگه می‌دارد و لثه را تحریک میکند.
۱۰. ضربه و غذای سفت
خراش لثه با غذای سخت یا خلال دندان.
چطور بفهمیم چه نوع است؟
| الگو | احتمالاً چیست؟ |
|---|---|
| خونریزی هنگام مسواک و نخ، لثه قرمز و متورم | ژنژیویت |
| بوی بد، کنار رفتن لثه، لقی دندان | پریودنتیت |
| خونریزی خودبهخود یا شدید، همراه کبودی بدن یا خستگی | بیماری عمومی یا خونی (پزشک) |
| بعد از شروع داروی جدید | اثر دارو |
| در بارداری | ژنژیویت بارداری |
| فقط یک ناحیه | جرم، ترمیم ناصاف، ضربه یا آبسه |
چه کار کنیم؟ (خانگی)
۱. مسواک نرم دو بار در روز، حداقل دو دقیقه، زاویه‌ی ۴۵ درجه به لثه، حرکت ملایم ۲. نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی روزانه، آرام ۳. خمیردندان فلوراید‌دار؛ دهان‌شویه‌ی ضدمیکروب فقط کوتاه‌مدت و با توصیه ۴. ترک یا کاهش سیگار و قلیان ۵. تغذیه‌ی متعادل (ویتامین C از میوه و سبزی) ۶. عوض کردن مسواک هر ۳ ماه ۷. جرمگیری در مطب: جرمگیری دندان
اگر ظرف ۱ تا ۲ هفته از اصلاح بهداشت خونریزی بهتر نشد، به دندانپزشک مراجعه کنید.
درمان در مطب
- جرمگیری و پولیش (برداشتن جرم بالا و زیر لثه)
- آموزش تکنیک بهداشت و ابزار مناسب
- تسطیح ریشه (کورتاژ) در پریودنتیت
- اصلاح ترمیم‌های ناصاف و حذف عوامل تحریک
- ارجاع به پزشک در مشکوک بودن به بیماری عمومی
- کنترل منظم
چه زمانی باید نگران بود؟
- خونریزی خودبهخود و بی‌دلیل
- شدید یا طولانی که بند نمی‌آید
- همراه با کبودی بدن، خستگی شدید، تب یا کاهش وزن بی‌دلیل
- لقی دندان، چرک یا بوی بد
- لثه متورم یا کنار رفته
- خونریزی در فرد مصرف‌کننده‌ی رقیق‌کننده‌ی خون که شدید است
ورزش، روزه و وضو
از نظر پزشکی: خون و ترشحات را قورت ندهید. حکم فقهی را از مرجع خود بپرسید. دندانپزشکی و روزه
بعد از درمان‌ها
- بعد از جرمگیری: بعد از جرمگیری چه کنیم
- اطراف ایمپلنت: خونریزی را جدی بگیرید: عفونت اطراف ایمپلنت
- همراه بوی بد: بوی بد دهان
اشتباه‌های رایج
- قطع مسواک و نخ بهخاطر خونریزی
- مسواک تند برای «پاک کردن خون»
- درمان با دهان‌شویه به‌جای جرمگیری
- نادیده‌گرفتن برای ماه‌ها («همیشه همین‌طور بوده»)
- قطع خودسرانه‌ی داروی رقیق‌کننده
سؤال‌هایی که بهتر است از دندانپزشک بپرسید
- لثهام چه مرحله‌ای از بیماری دارد؟
- تکنیک مسواک و ابزار بین‌دندانی مناسب من چیست؟
- هر چند وقت جرمگیری لازم دارم؟
- آیا نیاز به آزمایش یا مراجعه به پزشک هست؟
جمع‌بندی
خونریزی لثه را جدی بگیرید ولی دلیل بر ترس نیست؛ در بیشتر موارد با بهداشت درست و جرمگیری برطرف میشود. اگر ادامه یافت یا علائم عمومی دارید، دیر نکنید.
برای بررسی شرایط خودتان نوبت معاینه بگیرید یا با مطب تماس بگیرید.
این مقاله جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص دندانپزشک نیست.
پرسش‌های رایج
چرا هنگام مسواک لثهام خون میآید؟
شایعترین علت التهاب لثه (ژنژیویت) بهخاطر پلاک و جرم است. با بهداشت درست و جرمگیری معمولاً ظرف یک تا دو هفته بهبود مییابد.
آیا خونریزی لثه نشانهی بیماری خطرناک است؟
بیشتر موارد به لثه مربوط است؛ ولی خونریزی خودبهخود و شدید، یا همراه کبودی، خستگی و تب میتواند نشانهی بیماریهای خونی یا سایر مشکلات باشد و باید با پزشک بررسی شود.
آیا با خونریزی لثه باید مسواک را قطع کرد؟
خیر. قطع مسواک و نخ دندان وضعیت را بدتر میکند. مسواک نرم و ملایم و منظم ادامه دهید تا التهاب کم شود.
آیا خونریزی لثه روزه یا وضو را باطل میکند؟
این یک پرسش فقهی است و بهتر است از مرجع تقلید خود بپرسید؛ از نظر پزشکی مهم است که خون و ترشحات را قورت ندهید.
در بارداری هم لثه خون میآید؟
بله، تغییرات هورمونی خونریزی و التهاب لثه را در بارداری شایع میکند. بهداشت دقیق و جرمگیری در این دوره توصیه میشود.
آیا نخ دندان زدن باعث خونریزی میشود؟
اگر لثه ملتهب باشد، نخ دندان هم خونریزی میدهد؛ این نشانهی التهاب است نه آسیب نخ. با ادامهی ملایم و منظم، لثه ظرف یک تا دو هفته سالمتر و خونریزی کمتر میشود. زور زدن و برش لثه با نخ را نباید انجام داد.
آیا کمبود ویتامین باعث خونریزی لثه میشود؟
کمبود شدید ویتامین C (اسکوروی) یا ویتامین K میتواند خونریزی لثه ایجاد کند، ولی در بیشتر افراد علت اصلی پلاک و التهاب است. مصرف مکمل بدون تشخیص توصیه نمیشود.
