درد دندان شبانه؛ چرا شبها بدتر میشود و تا صبح چه کنیم؟
چرا درد دندان شبها شدیدتر میشود؟ علتهای رایج، کارهای ایمن در خانه تا مراجعه به دندانپزشک، اشتباهات رایج و علائم هشداری که یعنی باید فوراً به اورژانس بروید.
درد دندان شبانه از آن دردهایی است که همهچیز را سختتر میکند: روز را بهسختی گذراندهاید و حالا که میخواهید بخوابید، دندان درست همان موقع شروع به تیر کشیدن میکند. خیلی از بیماران میپرسند چرا درد دندان شبها بدتر میشود و تا صبح که بشود به دندانپزشک رسید، چه کاری ایمن است و چه کاری نه. در این مقاله علتهای رایج درد دندان شبانه، اقدامات ساده و بیخطر در خانه و مهمتر از همه، علائم هشداری را که یعنی نباید تا صبح صبر کنید، توضیح میدهیم.
خلاصه: درد دندان شبها معمولاً بهخاطر افزایش جریان خون در حالت درازکش، فشردن دندانها در خواب و کمتر بودن حواسپرتی بدتر میشود. تا زمان مراجعه، مسکنهای رایج طبق دستور، کمپرس سرد و بالا نگه داشتن سر کمک میکند. قرص روی لثه نگذارید و گرما نگذارید. تورم صورت، تب یا مشکل در بلع و تنفس یعنی اورژانس.
چرا درد دندان شبها بدتر میشود؟
درد دندان در شب واقعاً ممکن است شدیدتر باشد، نه اینکه فقط اینطور به نظر برسد. چند دلیل اصلی دارد:
- حالت درازکش: وقتی دراز میکشید، خون راحتتر به سمت سر و صورت جریان پیدا میکند. داخل دندان فضای بستهای است و وقتی بافت عصب ملتهب باشد، افزایش فشار خون در این فضای محدود، درد ضرباندار را بیشتر میکند.
- فشردن و ساییدن دندانها در خواب: بسیاری از افراد بدون اینکه بدانند شبها دندانهایشان را به هم فشار میدهند. این فشار روی دندانی که ترک دارد یا عصبش ملتهب است، درد را شدیدتر میکند. اگر صبحها فک یا شقیقهتان خسته است، دربارهی دندانقروچه بیشتر بخوانید.
- حواسپرتی کمتر: در طول روز کار و صحبت و رفتوآمد، ذهن را از درد دور میکند. در سکوت شب، تمام توجه روی درد متمرکز میشود.
- اثر مسکن تمام شده: اگر عصر مسکن خوردهاید، ممکن است اثرش نیمهشب کم شود.
- غذا یا نوشیدنی آخر شب: خوراکی شیرین، خیلی سرد یا خیلی گرم پیش از خواب میتواند دندان حساس یا پوسیده را تحریک کند.
علتهای رایج درد دندان شبانه
درد شبانه یک علامت است، نه یک بیماری. علت اصلی را فقط معاینه و در بیشتر موارد رادیوگرافی مشخص میکند. رایجترین علتها:
۱. التهاب عصب دندان (پالپیت)
پوسیدگی عمیق یا ترمیمهای بزرگ قدیمی میتوانند عصب دندان را ملتهب کنند. دردی که خودبهخود شروع میشود، شبها بیدارتان میکند و بعد از سرما یا گرما مدتی ادامه دارد، معمولاً نشانهی درگیری عصب است و اغلب به عصبکشی دندان نیاز دارد.
۲. آبسه و عفونت
وقتی عفونت از عصب به نوک ریشه یا لثه برسد، ممکن است درد ضرباندار، حساسیت به لمس، تورم لثه یا صورت و گاهی طعم بد در دهان ایجاد شود. عفونت دندان خودبهخود از بین نمیرود و نباید رها شود.
۳. ترک یا شکستگی دندان
دندان ترکخورده معمولاً هنگام جویدن یا رها کردن گاز، درد تیز و کوتاه میدهد. فشردن دندانها در خواب هم میتواند آن را تحریک کند.
۴. دندان عقل
دندان عقلی که نیمهرویش است، ممکن است لثهی رویش را ملتهب و عفونی کند و درد به گوش، فک یا گلو تیر بکشد. در مقالهی دندان عقل این موضوع را کامل توضیح دادهایم.
۵. مشکلات لثه
گیر کردن غذا بین دندانها، التهاب لثه یا بیماری پیشرفتهی لثه میتواند درد مبهم و فشاری ایجاد کند.
۶. سینوزیت
گاهی درد دندانهای عقب فک بالا در واقع از سینوس است؛ مخصوصاً اگر همزمان سرماخوردگی یا گرفتگی بینی دارید و چند دندان با هم درد میکنند و با خم شدن سر، درد بیشتر میشود.
| نوع درد | علت محتمل | چقدر فوری است؟ |
|---|---|---|
| حساسیت کوتاه به سرما که سریع خوب میشود | حساسیت عاج یا پوسیدگی سطحی | نوبت معمولی |
| درد خودبهخودی، ضرباندار، بیدارکننده از خواب | التهاب عصب | هرچه زودتر، در چند روز |
| درد با تورم لثه، طعم بد یا حساسیت به لمس | آبسه و عفونت | در اولین فرصت، همان روز یا فردا |
| درد تیز هنگام جویدن | ترک دندان | هرچه زودتر |
| تورم صورت رو به افزایش، تب، مشکل بلع یا تنفس | عفونت در حال گسترش | اورژانس، همین حالا |
این جدول فقط راهنمای کلی است و جای معاینه را نمیگیرد.
تا صبح چه کنیم؟ اقدامات ایمن در خانه
این کارها درد را درمان نمیکنند، اما معمولاً کمک میکنند شب را راحتتر بگذرانید:
- مسکن طبق دستور: از مسکنهای رایج طبق دستور روی بسته یا توصیهی پزشک یا داروساز استفاده کنید. بیشتر از مقدار مجاز مصرف نکنید و چند مسکن را خودسرانه با هم ترکیب نکنید. اگر باردار هستید، بیماری کلیوی، کبدی، معده یا قلبی دارید یا داروی دیگری مصرف میکنید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
- کمپرس سرد از بیرون: کیسهی یخ پیچیدهشده در پارچه را حدود ۱۵ دقیقه روی گونه بگذارید و بعد ۱۵ دقیقه استراحت دهید. یخ را مستقیم روی پوست یا دندان نگذارید.
- سر را بالاتر نگه دارید: با یک بالش اضافه بخوابید تا فشار خون در ناحیهی سر کمتر شود.
- دهان را تمیز کنید: بهآرامی مسواک بزنید و با نخ دندان غذای گیرکرده را خارج کنید. شستوشوی ملایم با آب ولرم و کمی نمک هم معمولاً کمک میکند.
- از محرکها دوری کنید: غذا و نوشیدنی خیلی سرد، خیلی گرم یا شیرین نخورید و با سمت دردناک نجوید.
- به دندانپزشک خبر دهید: صبح اول وقت برای گرفتن نوبت اقدام کنید.
کارهایی که نباید بکنید
بعضی توصیههای رایج نهتنها کمکی نمیکنند، بلکه ممکن است ضرر بزنند:
- قرص روی لثه یا دندان نگذارید. گذاشتن قرص، بهخصوص آسپرین، کنار دندان باعث سوختگی شیمیایی و زخم لثه میشود.
- گرما نگذارید. کیسهی آب گرم یا حولهی داغ روی صورت، بهویژه وقتی عفونت وجود دارد، میتواند تورم را بیشتر کند.
- الکل یا مواد تند روی لثه نمالید. این کارها بافت را تحریک و زخمی میکنند.
- آنتیبیوتیک خودسرانه مصرف نکنید. آنتیبیوتیک فقط در شرایط مشخص و با تجویز پزشک لازم است و مصرف نابهجای آن مشکلات خودش را دارد.
- آبسه را خودتان سوراخ یا دستکاری نکنید.
- به قطع شدن درد دل خوش نکنید. گاهی درد به این دلیل قطع میشود که عصب از بین رفته، اما عفونت همچنان ادامه دارد.
علائم هشدار: کی باید فوراً به اورژانس بروید؟
عفونت دندان در بیشتر موارد با درمان بهموقع بهراحتی کنترل میشود، اما در موارد کمتر، میتواند به بافتهای صورت و گردن گسترش پیدا کند که خطرناک است. اگر هر یک از این علائم را دارید، تا صبح صبر نکنید و به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید:
- تورم صورت، زیر فک یا گردن که بهسرعت بیشتر میشود؛
- تب، لرز یا احساس بیماری عمومی؛
- دشواری در بلع یا آب دهان را نتوانستن فرو بردن؛
- دشواری در تنفس؛
- باز نشدن دهان یا محدودیت شدید باز کردن دهان؛
- تورم اطراف چشم یا بسته شدن چشم؛
- گیجی، خوابآلودگی غیرعادی یا ضعف شدید.
این شرایط بهویژه در افراد مبتلا به دیابت، بیماران با سیستم ایمنی ضعیف و سالمندان باید جدیتر گرفته شود.
بعد از مراجعه چه اتفاقی میافتد؟
در معاینه، دندانپزشک با بررسی دندان، تستهای ساده و رادیوگرافی علت درد را پیدا میکند. بسته به تشخیص، درمان ممکن است شامل این موارد باشد:
- ترمیم پوسیدگی یا ترمیم شکسته؛
- عصبکشی برای دندانی که عصبش ملتهب یا عفونی شده؛
- تخلیهی عفونت و در صورت لزوم تجویز دارو؛
- درمان لثه یا جرمگیری؛
- کشیدن دندان وقتی دندان قابل نگهداشتن نیست؛ در این حالت دربارهی گزینههای جایگزینی با شما صحبت میشود.
اغلب اوقات، درمان اولیه در همان جلسهی اول درد را به میزان زیادی کم میکند.
چطور از درد دندان شبانه پیشگیری کنیم؟
- دو بار در روز مسواک و یک بار در روز نخ دندان؛
- کم کردن خوراکیهای شیرین، بهخصوص پیش از خواب؛
- معاینهی دورهای تا پوسیدگیها قبل از رسیدن به عصب درمان شوند؛
- استفاده از محافظ شبانه اگر دندانقروچه دارید؛
- جدی گرفتن حساسیتهای کوچک و طولانیشده، بهجای صبر کردن تا درد شدید.
جمعبندی
درد دندان شبانه معمولاً نشانهی مشکلی است که به درمان نیاز دارد، و شبها بهخاطر حالت درازکش، فشردن دندانها و سکوت محیط شدیدتر حس میشود. تا صبح، مسکن طبق دستور، کمپرس سرد و بالا نگه داشتن سر کمک میکند؛ اما قرص روی لثه و گرما روی صورت نه. و اگر تورم صورت، تب یا مشکل در بلع و تنفس دارید، مستقیم به اورژانس بروید.
برای بررسی علت درد و درمان آن در مشهد، صفحهی ترمیم و درمان ریشه را ببینید یا هرچه زودتر نوبت معاینه بگیرید.
پرسشهای رایج
چرا درد دندان شبها بیشتر میشود؟
وقتی دراز میکشید، جریان خون به سر و صورت بیشتر میشود و فشار داخل دندان ملتهب بالا میرود. همچنین در سکوت شب حواس شما کمتر پرت میشود و درد را شدیدتر حس میکنید. فشردن دندانها در خواب هم میتواند درد را بیشتر کند.
برای درد دندان شبانه چه مسکنی بخورم؟
میتوانید از مسکنهای رایج طبق دستور روی بسته یا توصیهی پزشک یا داروساز استفاده کنید. اگر بیماری زمینهای، بارداری یا حساسیت دارویی دارید یا داروی دیگری مصرف میکنید، قبل از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید. مسکن فقط درد را موقتاً کم میکند و جای درمان را نمیگیرد.
آیا گذاشتن قرص روی لثه درد را کم میکند؟
خیر. گذاشتن قرص، بهخصوص آسپرین، روی لثه یا کنار دندان میتواند باعث سوختگی شیمیایی و زخم دردناک لثه شود. مسکن باید طبق دستور بلعیده شود.
کیسهی آب گرم برای درد دندان خوب است؟
معمولاً نه. گرما روی صورت، بهخصوص وقتی عفونت وجود دارد، میتواند تورم را بیشتر کند. کمپرس سرد از روی گونه، با فاصلههای کوتاه، انتخاب ایمنتری است.
اگر درد دندان خودبهخود خوب شد، باز هم باید به دندانپزشک بروم؟
بله. گاهی قطع شدن درد به این معناست که عصب دندان از بین رفته، در حالی که عفونت ممکن است بیصدا ادامه پیدا کند. معاینه لازم است تا علت اصلی مشخص شود.
چه زمانی درد دندان اورژانسی است؟
اگر تورم صورت یا زیر فک سریع بیشتر میشود، تب دارید، در بلع یا تنفس مشکل دارید، چشمتان بهخاطر تورم بسته شده یا حالتان عمومی بد است، فوراً به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید.